Najbliższe spotkanie: 26 kwietnia, godzina 20.30
Gdzie: Filmowa Cafe w KIJÓW.CENTRUM
wjazd oczywiście za friko, wymagany dobry humor i odrobina odwagi

Czym jest movieoke?

Najlepiej charakteryzuje je cytat z artykułu Sylwii Kawalerowicz z marcowego “Aktivista”:

Movieoke to połączenie mechanizmu karaoke z filmową zajawką. Sposób na to, by wyzwolić swego wewnętrznego Travisa Bickle’a, Lorda Vadera albo Adasia Miauczyńskiego. “To wspaniała gra, o ile nie boisz się zrobić z siebie głupka” – mówiła pomysłodawczyni, młoda reżyserka z Nowego Jorku, Anastasia Fite. Na pomysł organizowania wieczorków z odgrywaniem scen z filmów wpadła cztery lata temu. Idea pojawiła się, kiedy napisała scenariusz do krótkiego metrażu, którego bohaterka posługiwała się wyłącznie cytatami z największych dzieł X muzy. Tak narodziło się movieoke. Patent jest prosty – zamiast śpiewać, “dubbingujemy” sceny.

Nie przechwalając się, artykuł ten zainspirował nas do organizacji movieoke w Krakowie. Strona www.movieoke.net to strona Anastasii Fite, pomysłodawczyni movieoke A tutaj: link do artykułu Sylwii Kawalerowicz.

więcej na www.movieoke.filmoznawcy.pl.

Weźcie znajomych, rodziców, babcię, sąsiadkę i wpadnijcie na movieoke

Dziś w Cieszynie rozpoczyna się jubileuszowa edycja największego w Polsce przeglądu kina środkowoeuropejskiego – Kino na Granicy.

Program przeglądu

11 filmów na 10-lecie

Wystawa Błądzenie między sierpniem 1968 a listopadem 1989

Sześć dni pokazów filmowych, prezentacja najnowszych filmów z Polski, Czech i Słowacji, Węgierska Wiosna Filmowa – to tylko część atrakcji, które czekają na uczestników i gości 10. Przeglądu Filmowego Kino na Granicy. W tym roku padł rekord frekwencyjny – sprzedano ponad 400 akredytacji, a w programie Przeglądu znalazło się prawie 70 tytułów filmowych. Swoją obecność w Cieszynie potwierdzili już m.in. Petr Zelenka, Martin Sulik i Jan Hrebejk.

W kasach kin Central i Piast oraz w Teatrze im. Adama Mickiewicza można jeszcze kupić bilety na wszystkie seanse. W biurze organizacyjnym (Zamek w Cieszynie) na widzów czekają karnety trzy i jednodniowe.

Wszystkie bieżące informacje znajdują się na stronie www.kinonagranicy.pl

Serdecznie zapraszamy do Cieszyna!

POLECAMY DZIŚ – WTOREK 29.04.2008

Wystawa plakatów ANDRZEJA PĄGOWSKIEGO KaSS godz. 16:00

Andrzej Pągowski urodził się w 1953 roku. Jest absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Poznaniu, Wydział Plakatu, dyplom u prof. Waldemara Świerzego. Autor ponad 1000 plakatów wydanych drukiem w Polsce i zagranicą. Ponadto zajmuje się ilustracją książkową i prasową, jest autorem okładek płyt, scenografii teatralnych i telewizyjnych, scenariuszy filmów i teledysków. Swoje prace Andrzej Pągowski prezentował na licznych wystawach indywidualnych w kraju i zagranicą. Otrzymał za nie kilkadziesiąt nagród polskich i zagranicznych, wśród których warto wymienić kilkanaście najwyższych trofeów na Międzynarodowym Konkursie na Najlepszy Plakat Filmowy i Telewizyjny w Los Angeles oraz kilka nagród głównych na Międzynarodowym Konkursie na Plakat Filmowy w Chicago.

Andrzej Pągowski jest autorem plakatu do tegorocznej edycji Kina na Granicy.

Cykl Jubileuszowy 11 FILMÓW NA 10-LECIE

Podczas dziewięciu edycji Kina na Granicy zaprezentowaliśmy blisko 250 filmów, a w specjalnej ankiecie poprosiliśmy widzów i gości poprzednich edycji Przeglądu o wytypowanie 10 z nich, które chętnie jeszcze raz obejrzeliby w Cieszynie. Tak miał powstać cykl “10 filmów na 10-lecie”. Ale nie powstał… Po podliczeniu głosów okazało się, że dwa filmy, z tą samą liczbą wskazań, okupują miejsca 10. i 11. Szybko dokonaliśmy więc korekty nazwy i oto przed Państwem Cykl Jubileuszowy 11 filmów na 10-lecie.

Dzisiejsze seanse:

Pali się, moja panno (reż. Milos Forman)

Zmory (reż. Wojciech Marczewski)

Guzikowcy (reż. Petr Zelenka)

Ogród (reż. Martin Sulik)

Sklep przy głównej ulicy (reż. Jan Kadar, Elmar Klos)

Koncert COOLOPERATION KaSS godz. 22:00

Muzycy tworzący projekt COOLOPERATION wystąpili podczas ubiegłorocznej edycji Kina na Granicy. Formacja ta została powołana do życia specjalnie na tę okazję. W tym roku po raz kolejny pojawią się jako gość specjalny Przeglądu. Ich muzyka to fascynująca mieszanka oscylującą w okolicach jazzu, popu i klimatów latynoamerykańskich. Ciekawe aranżacje znanych utworów oraz ciepły i przyjemny dla ucha głos wokalistki Jagienki Zając (laureatki wielu festiwali wokalnych) gwarantują niezapomniane przeżycia.

POLECAMY JUTRO – ŚRODA 30.04.2008

Wystawa BŁĄDZENIE MIĘDZY SIERPNIEM 1968 A LISTOPADEM 1989 Zamek godz. 15:00

Z okazji przypadającej w tym roku czterdziestej rocznicy Praskiej Wiosny jednym z wydarzeń towarzyszących Przeglądowi Kino na Granicy jest wystawa zdjęć dokumentujących dzień interwencji wojsk Układu Warszawskiego, przełomowe wydarzenia lat 1988-1989 oraz sylwetki Jana Palacha i Jana Zajíca. Kuratorem wystawy jest dr Jiří Suk z Instytutu Historii Współczesnej Akademii Nauk Republiki Czeskiej.

Zapraszamy również na konferencję Marzec’68 i Praska Wiosna – 40 lat później, której gośćmi będą m.in. Jerzy Kronhold (Konsul Generalny RP w Ostrawie) oraz dr Petr Koura z praskiego Uniwersytetu Karola. Konferencja rozpocznie się o godzinie 10:00 na Zamku w Cieszynie.

Uroczyste otwarcie – pokaz filmu BRACIA KARAMAZOW (reż. Petr Zelenka) Teatr im. Adama Mickiewicza godz. 19:00

W niespełna tydzień po czeskiej premierze najnowszego filmu Petra Zelenki pokaz BRACI KARAMOAZOW uświetni uroczyste otwarcie Przeglądu Kino na Granicy. Gościem Specjalnym polskiej przedpremiery będzie zaprzyjaźniony z Cieszynem reżyser.

Podczas otwarcia Przeglądu nastąpi również moment bardzo uroczysty – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński uhonorował działaczy ruchu “Polsko-Czesko-Słowackiej Solidarności” wysokimi orderami i odznaczeniami. Wśród odznaczonych jest również Jolanta Dygoś – Dyrektor Przeglądu Kino na Granicy. Ordery Zasługi Rzeczpospolitej Polskiej wręczy Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta RP Pani Minister Ewa Junczyk-Ziomecka.

Koncert JUREK BOŻYK KaSS godz. 22:00

Jurek Bożyk, a właściwie Jerzy Michał Bożyk to postać doskonale znana wszystkim wielbicielom jazzu. Mówią o nim polski “Ryj Czarls”, jest laureatem wielu nagród muzycznych, autorem śpiewników, taperem filmowym, lwowiakiem. Z zespołem Beale Street Band koncertował w całej Polsce, Europie i za oceanem. Wykonywał muzykę do filmów m.in. do Vabank II, czyli Riposta. Jako aktor pojawił się w najnowszym filmie Petra Zelenki BRACIA KARAMAZOW.

Biuro Prasowe

10. Przegląd Filmowy

Kino na Granicy / Kino na Hranici

Cieszyn / Czeski Cieszyn

29.04 – 04.05 2008

www.kinonagranicy.pl

W związku z polską premierą filmu Wong Kar-Waia, My Blueberry Nights, Wydawnictwo innowacyjne Novae Res wydało książkę poświęconą twórczości tego reżysera: Między słowem a ciałem. Przestrzeń dialogu w kinie współczesnym. Wong Kar-Wai i konteksty Julii Gierczak.

Informacja prasowa.

Gdybyście byli zainteresowani zrecenzowaniem publikacji, o której mowa wyżej, wydawnictwo prosi o kontakt. Chętnie udostępni bezpłatnie elektroniczną bądź drukowaną (do wyboru) wersję książki.

Kontakt do wydawnictwa:
wojciech.gustowski@novaeres.pl
www.novaeres.pl

Najpierw był „Testosteron”, czyli męskie rozterki i kobiety widziane z ich perspektywy. „Lejdis” miał być filmem o kobietach i ich naturze. Można by było zatem przypuszczać, iż będzie on kontynuacją „Testosteronu”. Na szczęście nie do końca tak się stało. Niemniej jednak w filmie poświęconym kobietom pojawiają się zarówno wątki jak i wielu aktorów z „Testosteronu”.

Film „Lejdis” jest historią czterech przyjaciółek mieszkających w Warszawie. Panie mają dosyć nietypowy zwyczaj obchodzenia sylwestra w lecie. Znają się od dziecka i łączy je prawdziwa kobieca przyjaźń. Poznajemy ich życie, plany, marzenia i porażki. Kobiety łączy też jeszcze jedna sprawa, a mianowicie ciągłe rozterki miłosne i problemy z mężczyznami.

Film Tomasza Koneckiego to przezabawna historia, swobodnie skomponowana i ciekawie opowiedziana. Przywołuje na myśl takie produkcje jak: „Seks w wielkim mieście” czy „Ally McBeal”. „Lejdis” jest filmem o energicznych, młodych i przebojowych kobietach żyjących w wielkim mieście. Choć film jest komedią pełną humoru i zabawnych sytuacji porusza on również poważne problemy. Bardzo ciekawie prezentują się cztery główne bohaterki filmu. Każdą z nich możemy wpisać w jeden ze znanych kobiecych modeli często prezentowanych w prasie kolorowej czy telewizji. I tak Łucja, nauczycielka (Edyta Olszówka) jest matką samotnie wychowującą syna, Korba, korektorka w kobiecym piśmie „Biba” (Anna Dereszowska) boi się zaangażować się uczuciowo i szuka zapomnienia w seksie, Gośka, żona polityka (Izabela Kuna) chce za wszelką cenę mieć dziecko, a z kolei Monika, milionerka (Magdalena Różczka) za wszelką cenę dziecka mieć nie chce. Owe kobiety są, zatem pewnego rodzaju parodią wzorców kobiet tak chętnie lansowanych w różnego rodzaju kobiecych pismach. Choć „Lejdis” to komedia, nie zawsze jest wesoło i kolorowo. Kobiety przeżywają wiele problemów i nie do końca są szczęśliwe. Dużą zaletą filmu jest również złożoność postaci. Łucja wciąż ślepo wierzy mężczyźnie, który ją zdradza, Korba boi się prawdziwej miłości i jest przez to samotna, Gośka z kolei za wszelką cenę chce być matką, choć jej mąż okazuje się być homoseksualistą, a Monika sądzi, że tak naprawdę liczy się tylko piękno zewnętrzne. Zatem pod śmiechem kryje się smutna prawda: strach przed zaangażowaniem w uczucie, samotność, czy też ciągłe poszukiwanie miłości. Warto również zauważyć, iż film przedstawia współczesne, żyjące w wielkim mieście kobiety i dotykające je problemy.

Film jest dobry, lecz nie bez skazy. Drażni zakończenie i bezsensowne silenie się na szczęśliwy happy end oraz wątek umierającego ojca Kobry. Ogromnym atutem „Lejdis” jest również gra aktorska. Słynne i znane z wielu seriali aktorki miały okazję na stworzenie barwnych i głębokich postaci. Aktorki pokazały zatem, że posiadają naprawdę dobry warsztat. Kolejna zaleta filmu to świetne dialogi. Twórcy spisali się znakomicie, gdyż język, jakim posługują się postacie jest plastyczny, bardzo współczesny i zabawny. Łatwo możemy zauważyć, co łączy „Testosteron” z „Lejdis”. Zarówno w jednym jak i w drugim dostrzegamy znaną od wieków prawdę życiową. Otóż w „Testosteronie” mężczyźni, a w „Lejdis” kobiety przeżywają rozterki związane z drugą płcią, stwierdzając, że jej nie rozumieją. W konkluzji jednak kobiety przekonują się, że nie mogą żyć bez mężczyzn, a mężczyźni, że nie mogą żyć bez kobiet. Na szczęście „Lejdis” nie jest do końca lustrem „Testosteronu”. W filmie poświęconym kobietom, znajdujemy również próbę uchwycenia kobiecej natury, pokazania kobiet w słodko-gorzki sposób.

Film Tomasza Koneckiego jest, zatem dobrą komedią, pełną lekkości i swobody. Nie sili się na ukazywanie wielkich i podniosłych idei. Spełnia swoją rolę w stu procentach i dlatego jest warta polecenia zarówno kobietom jak i mężczyznom, choć nie da się ukryć, że kobiety będą się śmiały do rozpuku.

Alicja Łoś

Pierwszy raz wybrałem się na festiwal do Gdyni. Czyli: na 32. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych. Z liczących się festiwali w Polsce to był bodaj ostatni, w którym nie brałem jeszcze udziału. Liczący się? No właśnie… To temat na zupełnie inne opowiadanie.

Oto garść moich refleksji (zrodzonych w nocnym pospiesznym relacji Gdynia-Kraków)…

Nie da się ukryć, że Gdynia to ?największe święto polskiego kina? – z wszelkimi zaletami i wadami tego zjawiska. Spośród zalet: jedna, zasadnicza – możliwość obejrzenia całości rodzimej bieżącej produkcji (dla spragnionych dodatkowych atrakcji – możliwość otarcia się o gwiazdy i gwiazdeczki). Spośród wad: jedna, zasadnicza – mocno kulejąca organizacja festiwalu, w tym działalność biura (mówiąc dosadnie: ten festiwal nie musi się starać o jakość organizacji, wiadomo wszakże, że za rok i tak się odbędzie) oraz druga, paradoksalna – możliwość obejrzenia całości rodzimej bieżącej produkcji, choć na zasadzie loterii – wiele pokazów to (pra-)premiery filmów często bardzo wątpliwej jakości, więc idzie się do kina ?w ciemno?, ewentualnie bazując na entuzjastycznych materiałach producenckich. Czasami naprawdę powoduje to prawdziwy ból istnienia. I niektórych części ciała.

Skupiłem się na konkursie, w wolnych chwilach dopełniając sobie program archiwaliami (stare, ale jakże jare filmy Janusza Majewskiego: ?Lekcja martwego języka?, ?Sprawa Gorgonowej?, moje ukochane ?Zaklęte rewiry?!). Jak to zwykle bywa, po obejrzeniu filmów konkursowych, same układają się grupy faworytów i zamykających stawkę oraz liczna grupa zawieszona gdzieś pomiędzy.

I tak czoło stawki zajmują w kolejności alfabetycznej: ?Jutro idziemy do kina? Michała Kwiecińskiego (skromny, telewizyjny film według scenariusza Jerzego Stefana Stawińskiego; takiej dawki młodzieńczej energii i uroku oraz – uwaga, wyświechtane słowo! – patriotyzmu dawno nie było!; żal, że ten film już w sumie zakończył swój żywot po pokazie w TV); ?Pora umierać? Doroty Kędzierzawskiej (mądra historia, świetnie opowiedziana i pięknie sfotografowana; taki benefis należy się wielu wiekowym artystom, tym razem owacja dla Danuty Szaflarskiej!), ?Rezerwat? debiutanta Łukasza Palkowskiego (bardzo udana próba stworzenia ?kina popularnego z ambicjami?; galeria wspaniałych postaci i dawka pozytywnej energii); ?Sztuczki? Andrzeja Jakimowskiego (autor potwierdza wielki talent i umiejętność pisania swoim, myślę, że już rozpoznawalnym stylem – brawo!), ?Wino truskawkowe? debiutanta w fabule Dariusza Jabłońskiego (udało się to, co nie miało wielkich szans na powodzenie – przemycenie na ekran klimatu prozy Andrzeja Stasiuka; wielkie pozytywne zaskoczenie!).

Nie zaszkodzi obejrzeć także ?Benka? Roberta Glińskiego (o tym, że i na Brudnym, Biednym i Bezrobotnym Śląsku można sobie poradzić!) i ?Futra? Tomasza Drozdowskiego (satyra na polską klasę średnio-wyższą; świetnie zagrane, ale momentami wtórne i przewidywalne).

Uważam, że tymi siedmioma filmami, uzupełnionymi przez ?Katyń? Andrzeja Wajdy (można mieć zastrzeżenia, zwłaszcza do przedzierającej się tu i ówdzie plakatowości, ale to jednak kawał dobrego kina; no i śmiem twierdzić, że warsztatowo to najlepszy film roku!), polskie kino może się chwalić. I te filmy ja z czystym sumieniem polecam! Czy mogą one zawalczyć o zagraniczne laury? Tylko część, ja obstawiam ?Sztuczki? i ?Pora umierać?…

Natomiast grupa filmów, które zdecydowanie zamykają ranking tegorocznego konkursu, okupując dno, to w kolejności alfabetycznej: ?Hania? Janusza Kamińskiego (zupełnie nieudana próba przeniesienia na polski grunt hollywoodzkich bajek; tyle że za oceanem tak zły scenariusz nie miałby szans na realizację); ?Jasne błękitne okna? Bogusława Lindy (stężenie telenowelowej papki i scenariuszowych mielizn przekraczające wszelki dopuszczalne normy), ?Korowód? Jerzego Stuhra (film, który zapowiada się nieźle i intencje ma szczytne, rozłazi się autorowi w sposób niebywały; wielkie rozczarowanie!), ?Na boso? Piotra Matwiejczyka (co ten film w ogóle robił w głównym konkursie?!), ?Środa czwartek rano? debiutanta Grzegorza Packa (utrata mieszkania, przypadkowa znajomość, białaczka, eutanazja i Powstanie Warszawskie w 71 minutach; o wszystkim, czyli o niczym) oraz ?Z miłości? Leszka Wosiewicza (ani opowiedzieć, ani pojąć, ani… wielki zawód!). Naprawdę żal, że doświadczeni twórcy, którym nie można odmówić talentu i filmowego pazura, zawiedli tak bardzo. Mam oczywiście na myśli Jerzego Stuhra i Leszka Wosiewicza.

W werdykcie Jury głównego 3 zaskoczenia, w tym jedno potężne, mym skromnym zdaniem, nieporozumienie. Po pierwsze, rola Soni Bohosiewicz w ?Rezerwacie? to zdecydowanie pierwszy plan, nie drugi (ale jestem w stanie zrozumieć, że nagroda za pierwszy plan należała się tylko i wyłącznie Danucie Szaflarskiej za ?Pora umierać?, stąd ten jurorski fortel). Po drugie, delikatnie mówiąc, nie jestem przekonany co do zasadności uhonorowania Nagrodą Specjalną Jury – czyli drugą co do ważności! – Jacka Bromskiego za ?U Pana Boga w ogródku?. Po trzecie, nagroda za scenariusz dla Jerzego Stuhra za ?Korowód? jawi się jakimś ponurym żartem. Zamysł – owszem, niezły, ale realizacja – fatalna (niekonsekwencje i niespójność opowieści, mielizny, dialogi i psychologia momentami na poziomie słabej telenoweli – oto moje generalne zarzuty wobec tego scenariusza).

Szersze refleksje? Pojawiło się grono zdolnych debiutantów, niekoniecznie najmłodszych (Szczepański, Palkowski, Jabłoński), trzeba im się bacznie przyglądać. Kryzys za to przechodzą niestety twórcy doświadczeni (Stuhr, Wosiewicz). Dwoje autorów-indywidualistów potwierdza swoją mocną pozycję wysoką jakością nowych dzieł (Jakimowski, Kędzierzawska). Zmieniła się – czy może bezpieczniej powiedzieć: zmienia się – tonacja filmów, więcej pozytywnej energii dociera z ekranu (?Benek?, ?Rezerwat?). Jest liczne grono wspaniale uzdolnionych (najczęściej też niezwykle urodziwych, co dla sztuki filmowej jednak niekoniecznie musi być atutem…) aktorek i aktorów najmłodszego pokolenia, którzy choć nie zawsze mają co zagrać, to jednak wyraźnie zaznaczają się na ekranie (tu zwłaszcza siedmioosobowa grupa z ?Jutro idziemy do kina?; ci jednak mieli łatwiej, bo było co grać!). No a większości filmów przydałyby się nożyczki.

Takie oto wrażenia wywiozłem z Gdyni. Biorąc pod uwagę ogólną nieszczególną kondycję polskiego kina, trzeba zauważyć, że coś drgnęło, jest nadzieja na to, że będzie lepiej… Na co szczerze liczę!

Maciej Gil

Wrażenia z 5.Europejskiego Festiwalu Młodego Kina

Warszawa, 10.12.2007

Wczoraj, po trzech dniach projekcji, dowiedzieliśmy się którzy z twórców zrobili na jurorach najlepsze wrażenie, ogłoszony został mianowicie werdykt festiwalu. Nagrody i wyróżnienia trafiły w ręce młodych filmowców. Autorzy filmów nie mogą mieć ukończone 26 lat oraz być absolwentami wyższej szkoły filmowej (ostatnie zastrzeżenie dotyczy tylko reżysera). Jak więc widzimy, mogliśmy śledzić twórcze poczynania młodych autorów kina, ludzi z różnych środowisk i zakątków kraju, których pasją jest robienie kina. Z nadesłanych prac zostało wyłonione 29 filmów. Znakomita część produkcji pochodziła z Polski, zaledwie kilka z innych krajów europejskich jak na przykład Portugalia, Grecja, Wielka Brytania czy Niemcy. Przekrój gatunkowy prac był bardzo bogaty, przeważała oczywiście fabuła, nie zabrakło jednak animacji, dokumentu czy teledysku. Prace były nie krótsze niż 3 minuty i nie dłuższe niż 40 minut.

Poziom festiwalu był bardzo zróżnicowany. Widziałam wiele filmów, które Maciej Ślesicki, przewodniczący czteroosobowego jury nazywał “ciężkim porodem pośladkowym” i takie które na długo zostaną w mojej pamięci, gdyż urzekły prostotą i prawdą oraz sprawnością warsztatową twórców. Jednak tych pierwszych, tytułowych kitów było niestety znacznie więcej. Po każdym bloku projekcyjnym trwającym około 2 godzin jury w składzie, wcześniej już wymienionego, Macieja Ślesickiego oraz Andrzeja Wolfa, Krzysztofa Spora i Bodo Koxa komentowało obejrzane filmy. Wypowiedzi profesjonalistów były często bardzo krytyczne, nie pozbawione jednak konstruktywnych uwag i rad. Jurorzy mając na uwadze fakt, że twórcy filmów są bardzo młodzi, doceniali ich zapał w kręceniu filmów, podkreślając że jest to bardzo ciężka robota. Każdy film był z osobna poddawany ocenie, a twórcy siedzący na widowni mieli okazję skonfrontować opinię członków gremium z prywatnym przekonaniem o zrobionym filmie. Na festiwalu najsilniejszą reprezentację stanowiła fabuła i animacja, dokument i teledysk reprezentowały w przypadku tego przeglądu gatunek niszowy. Wszystkie pokazane animacje miały bardzo wysoki poziom (np. Drzewo Michała Mroza czy Tramwaj Moniki Kuszynieckiej – zdobywca II nagrody). Nie można jednak tego powiedzieć o filmie fabularnym, tu poziom był szalenie zróżnicowany. Totalną klęskę poniosły filmy gangsterskie, które były “jak jeden mąż” (sztuczne, za długie, przegadane). Mam tu na myśli na pewno Doliniarzy Pawła Łukomskiego (jury nie zostawiło na tym filmie suchej nitki) czy Kundle Marcina Stankiewicza, które oprócz słabego scenariusza i wszystkich cech wymienionych wcześniej, zabijał czasem trwania – 42 minuty. Takich pomyłek było jeszcze kilka, no może obronił się tylko 4play – gra wstępna Pawła Kaczmarka (pastisz, dobre role męskie i udział ładnych dziewczyn). Często podejmowanym tematem fabuły były także trudne relacje międzyludzkie ukazywane z różnym skutkiem. Na pewno warto tu wspomnieć o filmie Wszystko, co najlepsze Mathiasa Mezlera, który to twórca zapowiada się bardzo obiecująco. Jednak absolutnym triumfatorem EFeMKi 2007 był Maciej Buchwald i jego piękny film Nie ma o czym, milczeć. Prosta aczkolwiek wciągająca fabuła, opowieść o ludzkiej samotności i poszukiwaniu szczęścia i miłości w życiu. Ten 25-minutowy obraz posiada wszystko: dramaturgię, humor, świetną grę aktorską, humor i wartościowe przesłanie. Nic dodać, nic ując – trzymam kciuki za Maćka Buchwalda, bo on naprawdę ma coś do powiedzenia. Bodo Kox mówił o tym filmie, że przypomina w swojej oszczędności, subtelności i wyciszeniu kino skandynawskie i jest to święta prawda. Miejmy nadzieję, że o zdobywcy Grand Prix usłyszymy wkrótce ponownie.

Justyna Kozłowska

Czyli o pewnym festiwalu filmowym w pewnej miejscowości
Zwierzyniec 2007

Panie i panowie, chłopcy i chłopięta w przyrodzie już tak jest, że piersi rosną i znikają, a festiwale filmowe rozpoczynają się i niestety kończą. I tym razem było podobnie. Kilka dni temu zakończyła się w Zwierzyńcu 8 Letnia Akademia Filmowa.

W tym bardzo luźnym i krótkim, aczkolwiek solidnym i pełnym cennych informacji tekście, posłużę się porównaniem iście homeryckim! Moim nieobiektywnym, wręcz osobiście subiektywnym zdaniem LAF jest jak… jamnik! Ale nie jak byle jaki jamnik, wyprowadzany przez byle kogo, o byle jakiej porze dnia i byle gdzie. Tylko jak główny bohater animowanego filmiku ?Jak działa jamniczek? Juliana Antonisza. A to dlatego, że tak wyjątkowym pieskom, posiadającym głowę, środek, tylną część ciała, a w środku kiszkę należy się nasza szczególna opieka, wsparcie i pomoc.

LAF to 9 dni rozpasanego filmowego świętowania. To pełen przepychu i okazałości program, w którym każdy najbardziej wybredny widz znajdzie coś dla siebie. To filmy z różnych stron świata (z krajów które niekoniecznie nawet wiemy gdzie leżą) i z różnych okresów historii kina. To cudownie zielona miejscowość / z jednym sklepem czynnym 24h/ w której warunki przyrody / oraz miejscowy browar/ sprzyjają robieniu tego wszystkiego na co akurat mamy ochotę. To wrogie komary, za to przyjaźni tubylcy.

Film Antonisza ma bardzo proste przesłanie wysyłane w kosmos: nie niszczmy jamniczka, bo to jest zwierzątko nam potrzebne do życia! Zatem obywatele wspierajmy festiwale takie jak ten. Bądźmy ludźmi i wybaczmy organizatorom to, że w repertuarze nie ma najnowszego ?Shreka? w Dolby Surround, tylko jest ?Nosferatu? z 1922 r. z muzyką na żywo. Wybaczmy, że nie ma w każdym kinie lotniczych foteli z hydromasażem i uchwytem na kubeczek, a zamiast nich są zwykłe szkolne krzesła w których mimo wszystko przy odrobinie silnej woli, można nie tylko siąść ale nawet się rozsiąść. Że za klimatyzację służy jedynie otwarte okno. A co tam, wybaczmy nawet to, że nie ma popcornu!

Ósma Letnia Akademia Filmowa w Zwierzyńcu przeszła do historii nie zostawiając po sobie odcisków linii papilarnych, ani zdjęcia rentgenowskiego uzębienia. Ale jak mówi stare chińskie przysłowie, nie ma co płakać nad rozlanym mlekiem. Wszystkie znaki na niebie i ziemi wskazują na to, że w przyszłym roku odbędzie się znowu. A kto raz poznał ?jamniczka? będzie mu wierny jak pies! Zatem do zobaczenia w Zwierzyńcu za rok, ponieważ all you need is LAF:)

Koniec i bomba
A kto nie był ten trąba!

Magdalena Kotula

Kto nad czerwone dywany, tłum w kinach, pośpiech, błyski fleszy i nerwowe nawoływania fotografów woli klimatyczne, kameralne festiwale filmowe i spokojną filmów kontemplację, Berlinale przysporzy mu niewątpliwie niemało rozterek. Festiwal w stolicy odwiedza co roku tysiące widzów, dziennikarze, twórcy i oczywiście gwiazdy, gwiazdy i jeszcze raz… prawy policzek Natalie Portman, koszula George’a Clooneya, zaskakująco dużo zmarszczek na twarzy Isabelle Huppert… doprawdy nie w tym rzecz! Choć niektórym takie obserwacje sprawiają przedziwną przyjemność.

Kiedy po raz pierwszy dostaje się do ręki katalog z filmami, z pełnym zadowoleniem wertuje się strony i odczuwa się natychmiast ten niepokojący dreszczyk czekających nas emocji filmowych. Niektórych dopada syndrom pierwszych godzin na festiwalu objawiający się ambicją obejrzenia jak największej ilości filmów, wyostrzonej percepcji i przekonanie o posiadaniu niemalże zdolności teleportacji (i przebywaniu w dwóch, trzech kinach jednocześnie). Smutny moment konstatacji i pewnych wątpliwości następuje już po porównaniu rozkładu jazdy filmów z rozkładem jazdy komunikacji miejskiej. Projekcje odbywają się w 13 kinach. Dodając do tego drugie tyle innych obiektów festiwalowych: biura, miejsca spotkań i dyskusji, wystawy, można poczuć się trochę zagubionym. W rzeczywistości nie jest to duży problem i cała maszyna festiwalowa działa perfekcyjnie (z czego Berlińczycy są szczególnie dumni). Ktoś z dobrą, wrodzoną orientacją w terenie zaaklimatyzuje się tutaj błyskawicznie, a komu takowej brakuje (i kto przeważnie wsiada do metra w odwrotnym kierunku niż to plan przewiduje) pozostaje stworzenie sobie zaplecza czasowego na wszelkiego rodzaju pomyłki i szaleństwa komunikacyjne (zasada nie wpuszczania do kina spóźnialskich była tu skrupulatnie przestrzegana), poleganie na przypuszczalnie mniej wątpliwej intuicji filmowej i… selekcja, bo wszystkiego nie sposób obejrzeć i w tym także nie tkwi rzecz.

A było w czym wybierać: oprócz konkursowych krótkich i długich metraży, została zaprezentowana retrospektywa filmów z boskimi divami kina lat 50. (Ava Gardner, Brigitte Bardot, Audrey Hepburn, Barbara Kwiatkowska), nowe perspektywiczne kino niemieckie z debiutem reżyserskim Franke Potente na czele, panorama filmów, których motywem przewodnim były niełatwe wybory życiowe bohaterów i poszukiwania bohaterskie (?) tożsamości (w tej sekcji nagrodzony “Komornik” F. Falka). W tym roku przypadła także dwudziesta rocznica odbywania się konkursu filmów o tematyce gender i przyznawania nagrody Teddy – młodszego brata zacnego staruszka Niedźwiedzia. Sądząc po wypełnionych po brzegi salach i ogólnym entuzjazmie (Berlin przecież mekką gejów i lesbijek) nie pomylono się niegdyś, czyniąc zadość gustom filmowym i ustanawiając ten konkurs jako integralną część Berlinale. Przypomniano kilkanaście filmowych historii reżyserów, którzy święcili triumfy na berlińskich ekranach. Nie obyło się naturalnie bez “Prawa pożądania” Almodovara, nieśmiertelnego “Fucking Amal” Moodyssona, rewelacyjnego, opartego na sztuce teatralnej Fassbindera filmu “Krople na rozpalonych kamieniach” Ozona, czy dwóch króciutkich historyjek Gusa van Santa: “My New Friend” i “Five Ways to Kill Yourself” (w sumie sześciominutowa kwintesencja filmowej błyskotliwości). Z nowych produkcji pokazano m.in. wchodzącego na polskie ekrany pretendenta do Oscara “Capote” – historię krwawej zbrodni w Kansas i powstawania na jej bazie najsłynniejszej książki Trumana Capote “Z zimną krwią”. Historia ta, postawa i chore emocje neurotycznego pisarza-monstrum (w roli głównej świetny Philip Seymour Hoffman), który wraz z tworzeniem dzieła swojego życia przekreślał granice etyki, dobrego smaku, przyzwoitości, budziła zgorszenie, choć też niekłamany podziw w środowisku literackim. Pół wieku później porusza także i zastanawia widza.

Polskie akcenty na Berlinale 2006 – a było ich sporo (rok polsko-niemiecki wciąż trwa) – to przede wszystkim honorowy Złoty Niedźwiedź dla Andrzeja Wajdy, przyznany za całokształt twórczości. Na gali wręczania nagrody gratulacje składał m.in. twórca “Blaszanego bębenka” (niestety nie osobiście, lecz z ekranu telebimu), dziękując polskiemu reżyserowi za nieustającą inspirację, owocem której ostatnio jest powstający film Schlöndorffa oparty na losach Anny Walentynowicz.

Po raz kolejny na Berlinale doceniono także twórczość Doroty Kędzierzawskiej. Film “Jestem” zdobył nagrodę specjalną Kinderfilmfest i został również ciepło przyjęty przez dorosłą publikę, która pamiętała sukces reżyserki sprzed dekady (Grand Prix 1995 w tej samej sekcji dla filmu “Wrony”). I choć po projekcji pojawiały się głosy, że opowiedziana historia, chociaż o dzieciach, dla dzieci nie jest, bo być może przerasta wrażliwość młodego odbiorcy, to właśnie przez młodego widza dostrzeżona i nagrodzona za poruszające ukazanie “siły miłości i ludzkiej egzystencji”.

Ponadto publiczność miała okazję zobaczyć “Doskonałe popołudnie” Przemysława Wojcieszka oraz pełnometrażowy dokument “Reflection”- wspólny polsko-niemiecki projekt studentów Mistrzowskiej Szkoły Reżyserii Filmowej Andrzeja Wajdy i Internationale Filmschule Köln.

“Beeindruckt: öfters. Beglückt: nie”
“Robiące wrażenie: często. Uszczęśliwiające: nigdy”
Die Welt

Polskich filmów w konkursie głównym nie było, a o Złotego Niedźwiedzia walczyły głównie produkcje i koprodukcje niemieckie, amerykańskie i azjatyckie. Profil tematyczny filmów był wyraźnie określony przez dyrektora festiwalu Dietera Kosslicka: “Pokazujemy w tym roku przede wszystkim filmy polityczne, osobiste, bliskie rzeczywistości; odnoszące się do aktualnej sytuacji na świecie, podejmujące tematykę globalizacji, wojny i kryzysu więzi społecznych.” Więc kto szykował się na kino optymistyczne, łatwe i przyjemne, bo chciał choć trochę od i tak wystarczająco skomplikowanej, przygniatającej rzeczywistości odpocząć, stawał przed ograniczonym wyborem filmów. Nie znaczyło to, że pokazywano tylko i wyłącznie filmy ciężkie i smutne. Były też takie, które cieszyły przede wszystkim zmysły. I takim filmem, który określiłabym po prostu hm… glamour, był “Wu ji – The Promise” w reżyserii Chena Kaige, a to z uwagi na fantastyczne zdjęcia zdobywcy Oscara za “Przyczajonego tygrysa, ukrytego smoka” Petera Pau. Na ekranie: przepiękne barwy, wyśmienita scenografia, stroje, zjawiskowe pejzaże. Prawdziwa uczta dla oczu! A historia jak w tragedii greckiej: miłość, nienawiść, zdrada, klątwy, rozdarte serca między szczęściem osobistym a obowiązkiem i powinnością wobec społeczności, a to wszystko dokładnie zaplanowane i komplikowane przez Kapryśny Los. Tylko że podobno od wzniosłości do śmieszności mały krok i publika głośnym śmiechem kwitowała doprowadzane momentami do granic banału dialogi.

A jeśli mowa o kiczu… nie zachwycili tym razem na pewno bracia Wachowscy adaptacją komiksu Alana Moore’a “V jak Vendetta” (t jak tandeta?) z rolami głównymi Natalie Portman i HugoWeaving’a (i tu kolejne rozczarowanie: postać V przez niego grana nie ściąga w filmie ani na sekundę maski); choć problemy jakie w filmie poruszają są dotkliwie poważne i jak zawsze aktualne. Jest to kolejny komentarz polityczny i spekulacja: co by było gdyby?(akcja toczy się w przyszłości w totalitarnej Anglii), a właściwie bez spekulacji(bo historia ludzkości sama na to jest dowodem) pokazany obraz następnego totalitaryzmu, w którym nie było i nigdy nie będzie miejsca na wolność osobistą i polityczną. Absurdalna rzeczywistość potrzebuje więc absurdalnego antidotum. Do walki o wartości, porywając za sobą tłumy, staje… terrorysta.

Z niemieckich filmów pokazanych w głównym konkursie: z niecierpliwością oczekiwana adaptacja “Cząstek elementarnych” Houellebeqa (Srebrny Niedźwiedź za główną rolę dla Moritza Bleibtreu), “Der freie Wille” Glasnera, “Sehnsucht” Valeski Grisebach, “Requiem” H.Ch. Schmida, ten ostatni zasługuje na szczególną uwagę. Schmid sfilmował prawdziwą, dramatyczną historię młodej dziewczyny (nagroda za najlepszą kreację aktorską dla Sandry Hüller) wychowanej w katolickiej, konserwatywnej rodzinie a zaczynającej wierzyć, że opętana została przez demony. Konflikt między wiarą prywatną, osobistym religijnym doświadczeniem a nauką Kościoła, rujnująca choroba psychiczna, rozpacz, brak zrozumienia (bo jak wytłumaczyć to racjonalnie?) ze strony bliskich przezwyciężona jednak przez miłość, pierwsze egzorcyzmy… a to wszystko pokazane w prostej acz wysublimowanej realistycznej konwencji. I ten głęboki realizm sprawia chyba, że całe 90 min. siedzi się z zapartym tchem. Film wieńczy nie obraz, lecz dwuzdaniowy epilog. Minimalny zabieg, piorunujący efekt.

Ale najlepszy film jaki widziałam w Berlinie i który od pierwszego kadru był moim niekwestionowanym faworytem to “Grbavica” młodej bośniackiej reżyserki Jasmili Zbanić. Jak się później szczęśliwie okazało nie tylko moim faworytem. O przyznaniu Złotego Niedźwiedzia Zbanić dowiedziałam się (jak i setka innych osób) czekając w kinie na inną projekcję, po tym jak jedna z Niemek wykrzyczała, wyśpiewała werdykt wszem i wobec wykonując przy tym prawdziwy taniec zwycięstwa! Ach te festiwalowe emocje… I jak to bywa zazwyczaj trudno opisać coś, do czego mamy słabość i co nam się podoba najbardziej, nie powtarzając przy tym obiegowych, utartych opinii. “Grbavicę” będzie można zobaczyć i ocenić na polskich ekranach. I oby filmów z byłej Jugosławii na naszych ekranach było jak najwięcej!

Między wojażami po berlińskich kinach, w wolnych chwilach zajrzeć warto do Muzeum Filmu na Placu Poczdamskim i obejrzeć wystawy poświęcone największym sławom kina niemieckiego – z ciekawostek np. “łabędzi” płaszcz Marleny Dietrich i jej pantofelki szczęścia (uwaga! rozmiar zdecydowanie mniejszy niż 39). Od niektórych obserwacji i uwag nie sposób się jednak ustrzec, dlatego nic więcej nie napiszę. Trzeba przyjechać, zobaczyć, samemu poobserwować i pożyć filmową atmosferą stolicy.

Good bye, Berlin. Ale czy do zobaczenia w przyszłym roku? Nie wiem. Wybiorę prawdopodobnie coś bardziej kameralnego np. festiwal w Cottbus albo Kassel.

Magda Żuraw
fot. Magda Żuraw

Stoję tuż przed drzwiami. Masa złożona głównie z istot z gatunku homo sapiens coraz bardziej na mnie napiera. Odkrywam nowe prawo – ubytek masy tlenu i przestrzeni życiowej jest proporcjonalny do powiększającej się ilości homo sapiens. Z głośników od prawie trzydziestu minut pani próbuje przekonać oczekujących, że powinni wszelkie sprzęty nagrywająco – fotografująco – rejestrujące wyrzucić, bądź zniszczyć, bo inaczej nie wejdą (o naiwności! Nikt wtedy jeszcze nie podejrzewał, że słowa te miały swoje drugie dno tzn. “i tak nikt nie wejdzie z aparatem czy bez”). Tłum gęstnieje, atmosfera również. W końcu wrota do raju otwierają się. Od szczęścia i świeżego powietrza dzielą nas centymetry, lecz oto pojawia się mały problem natury owocowej. Z głębi sali dobiega bowiem głos zdesperowanego wolontariusza – “przepuścić czerwone jabłuszka!”.

W tym miejscu należy umieścić krótkie wyjaśnienie dla wszystkich, którzy nie mieli okazji uczestniczyć w tegorocznym festiwalu. Znakiem rozpoznawczym Camerimage w tym roku było jabłuszko znajdujące się na plakatach, kartkach, jak również i na akredytacjach. Czerwone jabłuszka na karnetach mieli wszyscy ci szczęściarze zaliczający się do kategorii: “staff”, VIP, media, obsługa, gość, etc. Zielone – festiwalowy plebs (patrz studenci), tolerowany ze względu na pieniądze, które zapłacił za tę odrobinę szczęścia, jaką jest przekroczenie progu Teatru Wielkiego.

Po tej długiej, aczkolwiek koniecznej dygresji wróćmy przed festiwalowe drzwi, przed którymi zaczynają się rodzić nastroje rewolucyjne – niech żyje zielona rewolucja! Czerwone jabłuszka próbują się przedostać do wejścia, co graniczy z cudem zważywszy, że należy zwęzić się do rozmiarów szpilki. Pojawia się agresja, zmęczenie, co wytrwalsi ratują się błyskotliwym dowcipem. I w końcu, jak u naszego wschodniego sąsiada, rewolucja zwycięża. Pierwsza partia szczęśliwców zostaje wpuszczona, by móc dobiec do jeszcze wolnego centymetra kwadratowego na schodach, a po drodze wyrwać z rąk ochroniarzy koleżankę, by i ona mogła zaznać tej chwili rozkoszy, jaką jest seans nowego filmu Oliviera Stone’a “Aleksander”.

Tak, cała sytuacja miała miejsce właśnie przed jednym z najważniejszych filmów tego festiwalu – przynajmniej w mniemaniu organizatorów. Zawiodła organizacja, zawiodła pojemność sali i w końcu zawiódł sam film. Już po pierwszych dwudziestu minutach zaczęłam się zastanawiać, czy dostanę po przyjeździe do Krakowa nagrodę za maksymalne poświęcenie dla maksymalnej “kichy” (jak określił to po seansie jeden z widzów). Po pół godzinie myślałam o dołączeniu do coraz większej rzeszy osób opuszczającej salę, po godzinie wyjadłam już całe moje zapasy żywieniowe i poważnie naruszyłam zapasy mojej koleżanki.

Aż w końcu odkryłam przebiegłość, nie będę ukrywać, że jednego z moich ulubionych reżyserów. Stone złamał konwencje hollywoodzkiego eposu historycznego i stworzył doskonałą syntezę komedii, parodii i kiczu. Bo tym niestety jest ten film. Zawodzi w nim wszystko: od reżyserii poczynając, poprzez aktorów, zdjęcia, nielogiczną fabułę, po muzykę Vangelisa (co jest chyba najbardziej tragiczne). Film rażąco akademicki po prostu nudzi, bo po prawie trzech godzinach wygenerowane komputerowo orły przestają już nawet śmieszyć.

Dlatego Srebrna Żaba dla Rodrigo Prieto (swoją drogą utalentowanego młodego operatora, o czym mogliśmy się przekonać w takich filmach jak “Frida” czy “21 gram”) to nie tylko zaskoczenie, to po prostu skandal. Rozumiem, że organizatorzy przez wiele lat starali się o przyjazd Olivera Stone’a do Łodzi i uważam, że specjalna nagroda dla niego jest w pełni uzasadniona, lecz wynagradzanie jeszcze tego przyjazdu drugą nagrodą za zdjęcia jest lekką przesadą. W tamtym roku Łódź miała okazję gościć równie wybitnego twórcę – Petera Weira z jego nowym filmem “Pan i władca”, lecz zdjęcia do tej hollywoodzkiej produkcji nie zostały nagrodzone, choć w tym przypadku myślę, że nikt nie miałby większych zastrzeżeń.

Jednak przyznać trzeba, że nie zawiódł sam reżyser w czasie spotkania ze studentami. Człowiek niesamowicie sympatyczny i otwarty. Chętnie odpowiadał na pytanie (nie tylko zdaniami pojedynczymi), wspierany przez swojego operatora – Rodrigo Prieto. Lecz całość przyćmiły czerwone skarpetki Stone’a, które zrobiły niesamowitą furorę zwłaszcza wśród żeńskiej części zebranych na sali (panowie, to ma być pewna sugestia).

Muszę przyznać, że decyzja jury w konkursie głównym bardzo mnie zaskoczyła. Najnowszy film Mike’a Leigh – “Vera Drake” to film bardzo dobry, z doskonałymi zdjęciami, które znakomicie współtworzą atmosferę lat pięćdziesiątych w Anglii, co nie powinno dziwić zważywszy, że, jak zwykle u tego reżysera, autorem zdjęć jest Dick Pope (również obecny na festiwalu), ale czy wystarczająco doskonałymi na Złotą Żabę? W tym miejscu rodzą się już wątpliwości.

W pełni zgadzam się natomiast z nagrodami przyznanymi w konkursie etiud studenckich. Złota Kijanka dla młodego Sobocińskiego to nagroda w pełni uzasadniona i zasłużona. Kilkuminutowa “Zima” ma bardzo prostą fabułę, lecz doskonałe zdjęcia i to właśnie ta czarno – biała fotografia jest głównym bohaterem tej etiudy.

Należy podkreślić naprawdę wysoki poziom warsztatowy polskich filmów krótkometrażowych w konkursie studenckim. Niekiedy mogła zawodzić fabuła, lecz wszystkie charakteryzowały się naprawdę dobrymi zdjęciami. Przede wszystkim dało się wyczuć ogromną satysfakcję, jaką daje wszystkim młodym twórcom proces tworzenia, proces pracy nad filmem. Dlatego też fabuła często potraktowana jest jako pretekst do eksperymentowania z możliwościami kamery. Fabuła staje się wtedy rodzajem żartu. Tak dzieje się w “Jego dziewczynie” Marii Zbąskiej (swoistej reklamie kleju), “Maneżu” Małgorzaty Ząbkowskiej (dzień z życia cyrku), “Kolejnym dniu” Grzegorza Korczaka (kolejny dzień dentysty, kolejne zęby do wyrwania), w końcu w nagrodzonym Brązową Kijanką “Ciele moim” Jacka Podgórskiego – niezwykle dowcipnym, pomysłowym i zabawnym kilkuminutowym filmem, po którym już wiem, dlaczego nie jem mięsa.

Trzeba jednak przyznać, że etiudy zagraniczne przewyższały nasze, polskie nie tylko długością taśmy, ilością środków jakie na nie przeznaczono (co widać chociażby po angielskim “The Happiness Thief” – ładnej bajeczce, ale tylko bajeczce), lecz często bardziej rozbudowaną fabułą, co nie zawsze oznaczało bardziej ciekawą. Tak się nie stało w przypadku zdobywcy Srebrnej Kijanki, hiszpańskiego filmu “The next” Lluisa Quileza – trzymającej w napięciu próbie zobrazowania zła, które może narodzić się w każdym. Metaliczne, realizowane w zimnych odcieniach niebieskiego i szarego zdjęcia Isaaca Vila świetnie zbudowały atmosferę napięcia i grozy w betonowych halach, w których rozgrywa się cała intryga.

W czasie festiwalu wśród widowni dominowała opinia, że tegoroczny Camerimage obfituje w znane i wzbudzające emocje nazwiska, ale w nijakie, by nie powiedzieć słabe filmy. Przyznam się, że nie podzielam tego zdania. Prawdą jest, że jestem prawie że debiutantką na tym festiwalu (byłam dopiero drugi raz) i trudno mi się wypowiadać o poziomie tegorocznego festiwalu w stosunku do lat ubiegłych, lecz czy można mówić o filmach nijakich, gdy każdy z osobna tak różnie był odbierany przez publiczność, wzbudzając żywe, poranne dyskusje chociażby w autobusie linii 57? Poczynając od pierwszego na festiwalu nowego filmu Amenabara “W stronę morza”, triumfatora z tegorocznego festiwalu weneckiego, przez “Dziewiąty dzień” Schlöndorffa, po “Zatoichiego” Kitano, który dla wielbicieli jego poprzedniego filmu “Lalki” był całkowitym zaskoczeniem.

Alejandro Amenabar, Volker Schlöndorff, Takeshi Kitano, Mike Leigh, Manoel de Oliveira, Istvan Szabo, Zhang Yimou, Sławomir Idziak, David Watkin czy w końcu sam Oliver Stone – lista robi wrażenie. Czy równie wielkie wrażenie wywarły filmy? “W stronę morza”, “Vera Drake” czy “Dziewiąty dzień” to na pewno małe arcydzieła aktorskie. Javier Bardem buduje wzruszający, ciepły portret mężczyzny od dwudziestu ośmiu lat całkowicie sparaliżowanego, domagającego się od rządu wydania pozwolenia na eutanazję, odkrywającego na nowo miłość i pożądanie, przede wszystkim jednak potrafiącego z niezwykłym humorem podejść do swojej sytuacji. Czy jesteśmy w stanie mu uwierzyć? Zależy od osobistych predyspozycji widza i łatwości z jaką jest on w stanie dać się uwieść historii. Ja uległam już w piątej minucie, a płakałam jeszcze po zakończeniu seansu.

“Vera Drake” to dla mnie film nie tylko genialnej w tytułowej roli poczciwej, dobrej, ale i naiwnej Very – Imeldy Staunton, ale także aktorów znanych z poprzednich filmów Mike’a Leigh, takich jak choćby Richard Graham czy Eddie Marsan. Dla tych, którzy widzieli już “Upadek” Oliviera Hirschbiegla, zadziwi swoją rolą katolickiego księdza z Luksemburga uwolnionego z obozu w Dachau, by wesprzeć publicznie politykę Hitlera – Ulrich Matthes, zwłaszcza gdy porówna się go z równie dobrą rolą Goebbelsa w “Upadku”.

Ciekawie prezentowało się w tym roku na festiwalu kino azjatyckie: wysmakowana, poetycka “Wiosna, lato, jesień, zima… i wiosna” południowokoreańskiego reżysera Kim Ki – duka, pozostawiająca poczucie świadomości niepełnego odczytania wszystkich znaczeń w filmie tak silnie osadzonym w religii i filozofii tamtej kultury. Japoński “Hazan” Sho Igarashi będący pięknym studium sztuki, artysty i rzemieślnika zarazem, który był jednym z moich faworytów do Złotej Żaby (piękne zdjęcia jednej z niewielu w towarzystwie operatorek – Akiko Ashizawy, doskonale oddające i uzupełniające sens całej historii). Całkowite zaskoczenie, jakim był najnowszy film Kitano, który po wysmakowanych w swej warstwie ilustracyjnej, spokojnych w warstwie narracyjnej “Lalkach”, zaprezentował publiczności festiwalowej niezwykle dowcipną, zaskakującą, piękną wizualnie historię legendarnego ślepego samuraja, która jest syntezą kina Tarantino i “Tańcząc w ciemnościach” von Triera, syntezą, w mojej ocenie, wyśmienitą. Nie zaskoczył natomiast Zhang Yimou. Po zekranizowaniu chińskiej legendy w “Hero”, sięga po kolejną z bajek w swoim najnowszym filmie pt. “Dom latających sztyletów” i robi to w równie pięknym stylu jak w swoim poprzednim filmie.

Zawiodły na pewno komedie, choć i one miały swoich zwolenników i przeciwników. Fińska “Producing Adults” o pani psycholog za wszelka cenę starającą się o dziecko, w końcu odkrywającej, że jednak woli kobiety, wzbudza zamiast śmiechu irytację i chęć szybkiego opuszczenia sali kinowej (co też niżej podpisana uczyniła, a co musi przyznać rzadko jej się zdarza). Czy tak głupie, że już nawet nie śmieszne “The Sideways” Aleksander Payne’a (filmu żal tym bardziej, gdy uświadomić sobie, że reżyser jest autorem doskonałego przecież “Shmidta”), czy tak głupie, że jednak śmieszne “Shall We Dance?” z wybitną kreacją naszej ulubionej aktorki – Jennifer Lopez, tu w roli nauczycielki tańca (ach, te dzikie oczy kocicy marzycielsko patrzące w dal za odchodzącym ukochanym!).

Jednak na poprawę humoru pozostał widzom francuski “Pan od muzyki” z piękną muzyką Christophe’a Barratiera i Bruno Coulais czy najnowszy film twórców “Mikro-” i “Makrokosmosu” – “Genesis”. Ale także Disney po niemiecku, czyli historia zwycięstwa naszego sąsiada zza zachodniej granicy w Mistrzostwach Świata w Piłce Nożnej w 1954 roku. Pozostaje mieć tylko nadzieję, że już w wkrótce nasi filmowcy zainspirowani “The Miracle of Bern” (bo o tym filmie mowa) zrealizują film pt. “Orły Górskiego” z Michałem Żebrowskim w roli kapitana drużyny.

Warto w końcu wspomnieć o dwóch filmach, z których jeden był moim zdecydowanym faworytem w wyścigu po główną nagrodę, drugi znowu cieszył się dużą sympatią widowni. Mowa tu o filmie Ivo Trajkova pt. “Wielka woda” – wzruszającej historii chłopca, umieszczonego po wojnie w “poprawnym politycznie” sierocińcu. To historia, w której realizm bólu i cierpienia małych bohaterów miesza się z dziecięcą magią, a zamknięta przestrzeń sierocińca to w gruncie rzeczy wierna kopia tego świata zewnętrznego, rządzącego przez ideologię, inwigilacje, hipokryzję. To jeden z niewielu filmów, w którym według mnie piękne zdjęcia służyły czemuś więcej, każdy kolor, odcień, światłocień, kompozycja kadru miały uzupełniać historię, opowiadać ją w sposób bardziej pełny. Szkoda, że nie zostało to docenione przez tegoroczne jury.

Równie interesującym filmem okazał się być niemiecki film “Edukatorzy” Hansa Weingartnera. Gdy przetrwa się irytujący początek (przykro mi, nie przekonują mnie współcześni kontestatorzy głoszący wszem i wobec, że posiadanie pieniędzy to największy grzech ludzkości), film robi się coraz ciekawszy i zabawny zwłaszcza w momentach konfrontacji porwanego milionera – buntownika roku ‘68 z porywaczami – buntownikami 2004. Czyżby kontestacja była nieodłącznym elementem nie tylko młodości, ale w ogóle procesu dojrzewania do bogactwa?

Co zdominowało tegoroczne Camerimage? Przede wszystkim głośne nazwiska, parę wpadek organizacyjnych (z projekcją “Aleksandra” na czele), a w końcu filmy, które oscylowały wokół kilku słów: eutanazja, aborcja, homoseksualizm, wojna, nieszczęśliwe dzieciństwo. Cóż, takie czasy. Może za rok będzie bardziej optymistycznie. Czego sobie i Wam życzę.

Martyna Olszowska
10.12.2004

Świat według dziecka

Za temat przewodni tegorocznej edycji Camerimage uznałabym postać dziecka. Pojawiała się ona zarówno w filmach konkursowych, jak i podczas pokazów specjalnych. Wiele filmów odwoływało się do zmitologizowanego dzieciństwa i specyficznego sposobu widzenia świata przez dzieci. Za najlepszy z tych filmów uważam Mickeybo i ja, oparty na budowaniu paraleli między przygodami małych bohaterów a losami rewolwerowców z westernu Butch Cassidy i Sundance Kid. Akcja toczy się w Irlandii Północnej podczas okresu nasilenia terroru i walk katolików z protestantami, które to podziały z punktu widzenia dzieci są zupełnie niezrozumiałe.

Także inne filmy festiwalu przedstawiały zetknięcie się dzieci z przerastającymi je zjawiskami historycznymi, jak wprowadzenie komunizmu w Wielkiej wodzie i Marząc o Julii, czy wojna w Żółwie potrafią latać. Pierwszy z wymienionych filmów przepełniony jest mistycyzmem, który moim zdaniem w pełni uzasadnia perspektywa dziecięcej wiary w cudowność świata. Mężczyzna u kresu swojego życia, jak bergmanowski profesor Izaak, wraca pamięcią do czasów szkolnych i postaci, które odegrały w jego życiu ważną rolę.

Zestawienie świata dorosłych i dzieci ukazują też filmy Pan od muzyki i Cud berneński. Brak wzajemnego zrozumienia prowadzi do wielu konfliktów i nieszczęść, ale w końcu dobra wola wykazywana przez dorosłych przynosi pozytywne rezultaty. Oba filmy ogląda się bardzo przyjemnie, a Cud… z tym większym zainteresowaniem, że ukazuje on realia życia w powojennych Niemczech Zachodnich, rzadko obecnych na ekranie.

Dzieci były tematem nawet takich filmów, w których się fizycznie nie pojawiały. Productive Adults ukazywał kobietę zdeterminowaną do posiadania potomstwa, nawet wbrew woli swojego partnera. Para bliskich sobie ludzi stopniowo niszczy swój związek kłamstwami i oszustwami – wydaje mi się, że właśnie nieszczerość jest tu głównym tematem.

W filmie Vera Drake nieobecność dziecka jest jeszcze bardziej dotkliwie odczuwana. Tytułowa bohaterka zajmuje się aborcją, podczas gdy jej szwagierka rozpaczliwie pragnie zajść w ciążę. Jak na film Mike’a Leigh, brakowało mi tu większej niejednoznaczności, choćby w kreowaniu postaci Very, która z absolutną prostodusznością wierzy, że każde zło można naprawić za pomocą herbaty i ciasteczek.

Japonia, Chiny, Korea… i Japonia

Kinematografię azjatycką reprezentowały w konkursie trzy filmy, do tego na pokazie specjalnym można było zobaczyć chiński Dom latających sztyletów. Jest to niestety film utrzymany w tej poetyce, co Hero – oparty na konwencji, w pięknych obrazach ukazujący legendarnych “bohaterów”, dla których istotą życia jest walka. Piszę “niestety”, bo osobiście wolę wcześniejsze, obyczajowo – społeczne filmy Zhanga. Wydaje mi się, że zamierzonym celem reżysera było przejście od konkretu do uniwersalizmu, ale tworzone przez niego mity są mało przekonujące.

Na mitologizacji postaci oparty jest także film Zatoichi. I ta historia do mnie nie przemawia – scenarzysta chyba zapomniał, że każdy superbohater miewa chwile słabości, i zrobił z tytułowego samuraja sprawną w każdych warunkach maszynę do zabijania. Film broni się dzięki typowym dla Kitano wstawkom humorystycznym (choć, z niejasnych dla mnie przyczyn, najwięcej śmiechu podczas projekcji wzbudzały efektowne sceny przemocy).

Śmiech w niezamierzonych przez twórców miejscach słychać było także przy pokazie Hazana. Kuriozalne było już zawiązanie filmu, gdzie bohater postanawiał porzucić dotychczasowe zajęcie na rzecz lepienia garnków. Wszyscy rysują przez artystą wizje czekającej go biedy, co sprawdza się co do joty, jednak nie przeszkadza to bohaterowi w bezustannej produkcji kolejnych wazonów i dzieci. Może i są to tragiczne losy niezrozumianego przez świat artysty, ale działania bohatera robią raczej wrażenie upartego stawiania na swoim.

Równie uporczywe jest trzymanie się zasad buddyjskiej religii przez mnicha w filmie Wiosna, lato, jesień, zima… i wiosna . Jest to jednak postawa w pełni akceptowalna, a film jest prawdziwą ucztą dla oka i ducha. Ludzkie życie jest tu zamknięte w cykl pór roku i przemiany pokoleń, spętane różnymi ograniczeniami, ale też zgodne z zasadą “nic, co ludzkie, nie jest mi obce”.

Zachwyty i rozczarowania

Pierwszym zachwytem był dla mnie film pokazywany w retrospektywie operatora Davida Watkina, Gabinet doktora Ramireza. Nakręcony 13 lat temu, był dla mnie najświeższym filmem festiwalu – eksperymentował z formą, zamiast jedynie relacjonować historię. Bohaterowie to para urzędników z Nowego Jorku i wkraczający w ich życie dwaj bezdomni, stylizowani na Cesara i Caligariego z niemego filmu Roberta Wiene. Postaci nie wypowiadają ani jednego słowa, za to niesamowite napięcie buduje towarzysząca obrazom muzyka Johna Adamsa, pokrewna w stylu kompozycjom Philipa Glassa czy Steve’a Reicha.

Przechodzę teraz do najlepszego, moim zdaniem, filmu festiwalu, czyli Rekonstrukcji. Ponieważ jest to film duński, od razu prowokuje do umieszczania go w kontekście najciekawszego zjawiska tej kinematografii, czyli Dogmy 95. Podobny jest typ zdjęć i montażu, ujęcia budynków z góry wprost odsyłają do Królestwa Von Triera. Jednak struktura narracji jest odmienna, polega na ujawnianiu procesu tworzenia pokazywanej historii, co przypomina eksperymenty literackie francuskiej nouveau roman. Widzimy odłamki wydarzeń, powtarzające się obsesyjnie elementy, które trudno jednoznacznie złożyć w całość.

Pisarz August konstruuje opowieść o trójkącie starym jak świat: starszy mężczyzna, jego młoda żona i poznany przez nią młodzieniec. Tematem wydają się być miłość i zdrada, ale natychmiast dołącza do nich motyw pamięci – bohaterowie w ułamku sekundy zapominają o łączących ich więziach. Jedyną osobą, która wszystko pamięta, jest młody fotograf, który mimo tego także nie potrafi utrzymać związków z innymi ludźmi. Film dopuszcza wiele interpretacji, można zastanawiać się, czy czasem młody kochanek nie jest wytworem obsesyjnej zazdrości pisarza. To lubię w filmach – gdy twórca prowokuje i zaprasza widzów do myślenia. A w tym wypadku – do podjęcia zadania rekonstrukcji.

Na festiwalu pojawiały się jednak i takie przypadki, gdy intencje twórców i reakcje odbiorców zupełnie się rozmijały. Oprócz wspomnianego już Hazana, dwa filmy powodowały salwy śmiechu w momentach zamierzonych jako podniosłe. Mowa tu oczywiście o Aleksandrze , w którym niestety Stone’a zawiódł instynkt twórczy, a wszechobecny patos i sugerowanie parareli między greckim wodzem a obecnym prezydentem Stanów (ten trop podsunął w wywiadach sam reżyser) zdecydowanie grzeszą wobec dobrego smaku. Także Niepokój sędziwego De Oliveiry miał być chyba w zamierzeniu poważnym dziełem w modernistycznym stylu, ale okazał się, jak to ktoś określił, “niezamierzoną autoparodią”.

Do rozczarowań muszę też zaliczyć małą widoczność zaproszonych gości, których obecność nie została chyba odpowiednio wyeksponowana. W konferencjach prasowych organizowanych po filmach można było brać udział tylko tracąc kolejny pokaz. Możnaby też ponarzekać na organizację, ale zamiast tego napiszę o jeszcze jednym zachwycie – filmach Akiego Kaurismäkiego, które pokazywano w kinie “Polonia”. Oprócz znanego z polskich kin Człowieka bez przeszłości pokazano cztery inne filmy, nakręcone wraz z operatorem Timo Salminenem (Wynająłem zawodowego zabójcę, Tatjana, Dryfujące chmury i Juha). Absurdalny komizm w zderzeniu z absolutną powagą bohaterów – to warto było zobaczyć. Podobnie jak warto było jednak (mimo wszystko) wybrać się na ten tydzień do Łodzi.
Anna Michalak
(tekst i zdjęcia)
10.12.2004