Przedmiotem wspólnego namysłu chcemy uczynić kategorię realizmu w literaturze i sztuce, realizmu przemyślanego na nowo i wyzwolonego z tradycyjnych interpretacji.

Pojęcie realizmu przez wielu badaczy i twórców utożsamione zostało z XIX-wieczną szkołą wielkich realistów i ich późniejszych epigonów. To, co “realistyczne” przeciwstawione zostało “fantastycznemu”, ograniczone do funkcji konwencjonalnej mimesis. Realizm wartościowany był negatywnie również w zestawieniu z dwoma dominującymi w ostatnim stuleciu formacjami społeczno-kulturowymi: modernizmem i postmodernizmem, przedstawiany jako przeciwieństwo samoświadomych praktyk literatury i sztuki modernistycznej i postmodernistycznej. Realizm w tej opozycji ewokowany jest za pomocą pojęć biernego kopiowania i odbijania, podporządkowanego zewnętrznej rzeczywistości.

Rozważenie dialektycznej triady realizm — modernizm — postmodernizm jako etapów procesu historycznego, nie tylko jako wyznaczników stylistycznych, ale określeń kultury, jej logiki jako całości, pozwala połączyć w tej trajektorii realizm z podbojem kulturalnej, ideologicznej i narracyjnej sfery przez nową klasę lub grupę. Ten “moment realizmu”wprowadza nowe doświadczenie do głównego nurtu kultury: realizm określa sytuację jednostek, których “kod ograniczony” staje się, przez wprowadzenie nowego typu rozumienia i przedstawiania rzeczywistości, “kodem uniwersalnym”.

Taka interpretacja pojęcia realizmu zbliża się do rozumienia go jako praktyki aktualnego wyrażania rzeczywistości, światopoglądowej postawy zbliżenia do realności, języka doświadczenia teraźniejszości, chwytającego nową rzeczywistość in statu nascendi. “Wszyscy pisarze myślą, że są realistami” — pisał w jednym ze swoich szkiców Alain Robbe-Grillet — realizmem zawsze jest to, co nowa szkoła próbuje wnieść przeciwko starej. Kiedy bowiem uznane sposoby mówienia stają się jedynie bezduszną receptą, akademizmem z gronem epigonów, pojawiają się od razu apele powrotu do rzeczywistości, którą wyrazić mają nowe formy przedstawiania. Odkrycie rzeczywistości tylko kontynuuje pochód naprzód i porzucenie zużytego języka. Nie chodzi więc o to, żeby “robić lepiej”, ale by odkryć nieznane dotychczas sposoby wyrażania.

Wznowienie dyskusji o realizmie wydaje się szczególnie cenne w kontekście literatury i sztuki powojennej, przeformułowanie tej kategorii pozwala równocześnie na poszukiwania owych “momentów realizmu” na przestrzeni całej historii kultury.

Czy realizm musi zostać rozpoznany w swoim czasie, by być realizmem, czy też jego identyfikacja może być efektem “niewczesnych rozważań”, późniejszych klasyfikacji? Co odróżnia realizm od konwencji i “efektu realności” rozumianego jako zespół chwytów uwierzytelniających? Czy i w jaki sposób “efekt realności” może być uwikłany klasowo? Jeżeli realizm ma być probierzem i porte parole pokoleniowego doświadczenia, co z grupami z tego doświadczenia wykluczonymi? Co było i jest uzasadnieniem realizmu, co decydowało o aktualności i realności konkretnych modusów mówienia o świecie na przestrzeni dziejów? Jak definiować związki realizmu z emancypacją? Czym jest realizm w perspektywie doświadczenia Holocaustu i czy możemy mówić o realizmie traumatycznego doświadczenia? Jak zmienia się efekt realizmu po zwrocie performatywnym w kulturze od końca lat sześćdziesiątych?

Poddając pod rozwagę powyższe kwestie, chcemy otworzyć dyskusję o realizmie i możliwościach jego redefinicji. Równocześnie jesteśmy otwarci na nowe propozycje i perspektywy interpretacji.

Konferencja odbędzie się w ostatnim tygodniu października 2009 roku w Krakowie. Opiekunem naukowym konferencji jest prof. dr hab. Małgorzata Sugiera. Organizatorami konferencji są Wydział Polonistyki UJ, Wydział Historyczny UJ oraz Stowarzyszenie Podczerwień. Do udziału zapraszamy wszystkich zainteresowanych tematem pracowników naukowych i doktorantów, a także studentów kierunków humanistycznych wyższych lat studiów.

Czas wystąpienia nie powinien przekraczać 20 minut.

Osoby zainteresowane uczestnictwem prosimy o przysyłanie abstraktów wystąpień (do 2 stron A4) na adres e-mail realizm.konferencja@gmail.com do 30. września 2009 roku. Wszelkich dodatkowych informacji udzielamy także pod tym adresem.

Zapraszamy do udziału!

Organizatorzy

Kurz

Zapraszamy na kolejne spotkanie z cyklu Filmowe historie przy kawiarnianym stole!

23.07.2009, godz. 20.00 Kawiarnia Rotunda, wejście od DS. Żaczek, wstęp wolny

Tym razem przegląd etiud studenckich nagrodzonych podczas 13 Międzynarodowego Festiwalu Etiuda&Anima 2006! Grand Prix ?Złoty Dinozaur:

SMUTNO (A TOUCH OF SADNESS) reż. Nicola Mills z The National Film & Television School (Wielka Brytania), 2005, 19:17

Po zerwaniu ze swoim chłopakiem młoda dziewczyna wraca do domu swojego ojca, tylko po to, by odkryć, że czuje do niego więcej, niż powinna.

Srebrny Dinozaur:

CUD (THE MIRACLE) reż. Evgeny Ruman z Tel Aviv University (Izrael), 2006, 27′

Od tragicznej śmierci żony Walerego minęło już osiem lat. Samotnie wychowujący syna mężczyzna postanawia pokazać mu rodzinną Rosję. Podczas zbierania pieniędzy na tą wyprawę zdarzy się coś, co odmieni życie bohatera?

Brązowy Dinozaur:

WSZYSTKO SIĘ UŁOŻY (EVERYTHING WILL BE FINE) reż. Jakub Stożek z WRiTV Uniwersytet Śląski w Katowicach (Polska), 2006, 20:30

Obserwacja życia kilku dziewczyn mieszkających w jednym z żeńskich domów poprawczych. Każda z bohaterek przygotowuje się właśnie do wyjścia na wolność?W ekstremalnie trudnych i przeciwnych warunkach reżyser znalazł nadzieję i wiarę w człowieka.

• Wyróżnienia:

KURZ (DUST, IL POLVERE) reż. Caterina Carone ze szkoły ZELIG (Włochy), 2006, 29:19

Kolekcjonerstwo jest chorobą, powiada bohater tego dokumentalnego portretu – oczywiście sam będący kolekcjonerem. Jego dziwaczny sklep wypełniają po brzegi najróżniejsze bibeloty, uratowane przed wyrzuceniem i zapomnieniem.

CHŁOPCY (MALCZISZKI, THE YOUNGSTERS) reż. Aleksander Gabrilian z VGIK w Moskwie (Rosja), 2006, 9:55

Ilustrowany zdjęciami dokumentalnymi pamiętnik młodego rosyjskiego chłopca wysłanego na wojnę w Czeczenii. Niedojrzałość zderza się ze śmiercią i zezwierzęceniem, pozostawiając rany, które nie zagoją się już nigdy.

PRZELOTNE SPOJRZENIE (QUICK VIEW), reż. Matjaž Ivanišin z University of Ljubljana ­ Academy of Theatre, Radio, Film & Television (Słowenia), 2005, 23′

Trzy ludzkie losy splatają się w jednej opowieści: dziesięcioletni chłopiec trenujący przed turniejem tenisowym, przebywająca samotnie w swym mieszkaniu kobieta i dwudziestotrzyletnia Ana zmagająca się z nietolerancją własnej rodziny.

Filmowe historie przy kawiarnianym stole to letni projekt Dyskusyjnego Klubu Filmowego ?Rotunda?. Co czwartek o godz. 20-tej w okresie wakacyjnym spotykamy się w kawiarni ?Rotunda? by oglądać najlepsze filmy krótkometrażowe z Polski i ze świata (fabuły, animacje, dokumenty) oraz długometrażowe filmy animowane. Wstęp wolny!!!